Aan de Oelenveerstraat in Hardenberg beheert Vechtdal Wonen een zestal woonblokken. Ieder blok bestaat uit acht huurwoningen, vier boven en vier beneden. “Er waren best wat vraagtekens over wat we met dit complex wilden”, aldus David Baars, projectleider vastgoedrealisatie bij Vechtdal Wonen. “Na een grondige analyse besloten we dat verdere verduurzaming een goed plan was, ook vanwege eerdere investeringen in bijvoorbeeld isolatie. Tegelijk waren er problemen met de riolering die we moesten aanpakken. Er kwamen geregeld verstoppingen voor, maar door asbest in de rioleringsbuizen kon het ontstoppingsbedrijf deze niet permanent verhelpen. Daarom besloten we deze complexen nu volledig aan te pakken door zowel de standleidingen te saneren als de woningen te verduurzamen.”
Geschikte oplossing
Voor deze opgave schakelde Vechtdal Wonen een van zijn vaste onderhoudspartners in, Lenferink Vastgoed realisatie. Deze aannemer klopte op zijn beurt aan bij Elders Totaalinstallateur voor de verduurzamingsvraag. “Samen bekeken we verschillende scenario’s en kwamen we tot de conclusie dat we naar volledig gasloos konden”, vertelt Richard Lammers, projectleider bij Elders. “De isolatie van de woningen was al goed op orde. De enige uitzondering waren de houten vloeren in de benedenwoningen, maar die moesten er sowieso uit voor de renovatie van de standleiding. Hier konden we dus direct een schuimbetonvloer met vloerverwarming plaatsen.” De bovenwoningen kregen geen vloerverwarming, maar wel geheel nieuwe radiatoren die geschikt zijn voor een laagtemperatuurtraject.
Keuze voor Ecodan
Als warmteopwekker kozen de partijen voor de Ecodan lucht/waterwarmtepomp van Mitsubishi Electric. “Die keuze maakten we omdat we goede ervaringen hebben met dit merk. We ervaren doorgaans weinig storingen. Daarnaast is geluid bij dit soort producten altijd een aandachtspunt en weten we dat het buitendeel van dit toestel stil is. In dit geval konden we de buitendelen op de daken van de bergingen kwijt. Vaak zijn dit houten constructies, maar hier waren deze van beton, zodat er geen risico was op resonantie van de constructie. Dat zorgde dus zelfs voor nog minder geluidshinder’’, aldus Lammers. Ook de aannemer, Lenferink, stond achter de keuze voor de Ecodan. “Eerder verduurzaamden we samen met Elders Installatietechniek een ander complex, ook met een warmtepomp van Mitsubishi Electric”, zegt Jasper Gerritzen, projectleider bij Lenferink. “Het is gewoon een kwalitatief goed apparaat dat past bij dit project.”
Meer over Ecodan warmtepompen
Schaalbaar en breed toepasbaar
“All-electric is niet alleen een haalbare uitkomst voor dit project, maar een schaalbare en breed toepasbare oplossing voor de gehele bestaande woningvoorraad”, vult Roy Noorderijk, consultant woningbouw bij Alklima/Mitsubishi Electric Gerritzen aan. “Deze woningen in de Oelenveerstraat zijn van een veelvoorkomend woningtype. In een combinatie met goede isolatie en een doordachte systeemkeuze is een all-electric verwarmingssysteem heel praktisch en betrouwbaar. Zo sluit de keuze voor een Ecodan in dit type projecten naadloos aan bij de visie van Alklima/Mitsubishi Electric. De oplossingen zijn er, de techniek is bewezen en de uitvoering is beheersbaar. We zijn klaar om hiervan de standaard te maken voor vergelijkbare projecten die toekomstbestendig en gasloos worden ontwikkeld.”
Simpel en gebruiksvriendelijk
Alklima beschikt over veel ervaring en expertise in verduurzamingsprojecten van bestaande woningen. Vanaf het initiatief van de Stroomversnelling (Nul-op-de-Meter) is het een kennispartner in dit segment, met hierbij een continue de focus op all-electric. De betrokken partijen in dit project vroegen de leverancier onder meer om mee te denken over de bediening. “Hierbij moesten we er rekening mee houden dat het om huurwoningen gaat”, vertelt Noorderijk. “De huidige huurders nemen we mee in hoe alles werkt, maar bij veel mutaties moet je dit bij iedere nieuwe huurder opnieuw doen. Daarbij zitten bewoners, zeker oudere mensen, vaak niet te wachten op allerlei ingewikkelde instellingen. En de woningcorporatie en installateur willen niet dat zij bepaalde zaken zomaar kunnen aanpassen. Daarom stelden we voor om de bediening zo simpel en gebruiksvriendelijk mogelijk te houden. Via de draadloze PAR-WT60 R-E regelaar kunnen bewoners de temperatuur regelen en waar nodig voorrang geven aan het tapwater. Alle andere instellingen zijn alleen voor de installateur toegankelijk via de warmtepomp zelf.”
De oplossingen zijn er, de techniek is bewezen en de uitvoering is beheersbaar. We zijn klaar om hiervan de standaard te maken voor vergelijkbare projecten die toekomstbestendig en gasloos worden ontwikkeld.
Bewoners laten kiezen
Voor Vechtdal Wonen was het belangrijk om de bewoners mee te nemen in de plannen. “We willen onze huurders graag zelf laten kiezen, in plaats van ze iets op te leggen”, aldus Baars. “Ze konden daarom zelf aangeven of ze - tegen een verhoging van de servicekosten - wilden overstappen op een gasloze woning met een all-electric warmtepomp. Daarbij was het natuurlijk belangrijk om ze goed te informeren. Om te beginnen ontvingen alle bewoners een brochure, waarna onze bewonersbegeleiders langskwamen om deze te bespreken. Zo was voor iedereen duidelijk wat deze verandering voor ze betekent en wat ze konden verwachten.”
Gefaseerde uitvoering
De aanpak van Vechtdal Wonen werkte; 38 van de 48 huishoudens (80%) kozen voor een gasloze woning met een all-electric warmtepomp. Volgens Baars speelde ook de gefaseerde uitvoering van het project daarbij een rol. “In 2023 begonnen we bij wijze van pilot met één boven- en één benedenwoning. Zo ontdekten we waar we in zo’n project tegenaan kunnen lopen, bijvoorbeeld wat kosten betreft. Die pilot was de basis voor verdere stappen. In 2025 voerden we de volgende twaalf woningen uit. Daarna deden we ook de overgebleven 34 woningen het aanbod om te verduurzamen. Ongetwijfeld hebben de goede ervaringen die de buren al hadden sommigen over de streep getrokken.”
We willen onze huurders graag zelf laten kiezen, in plaats van ze iets op te leggen. Ze konden daarom zelf aangeven of ze wilden overstappen op een gasloze woning met een all-electric warmtepomp.
Geloven in gasloos
Dat de partijen gezamenlijk besloten een all-electric lucht/water-warmtepompen toe te passen, vindt Noorderijk goed om te zien. “Als Alklima hanteren wij al jaren het standpunt dat all-electric voor het grootste deel van de gebouwde omgeving een goede en realistische oplossing is. Het is sterk om te zien dat Vechtdal Wonen, Elders Totaalinstallateur en Lenferink Vastgoed realisatie dat vertrouwen delen en bewust voor de Mitsubishi Electric Ecodan warmtepomp kiezen. Daarmee tonen zij dat we ook dit type woningen gewoon gasloos kunnen realiseren.”
“Te vaak benaderen we de energietransitie alsof ieder project opnieuw een pilot is. Maar die fase zijn we voorbij. Het kan wél”, zegt Noorderijk. “De oplossingen liggen er en hebben zich inmiddels in het hele land bewezen. Met bewezen technieken en doordachte systemen kunnen we versnellen in plaats van blijven testen. Ook binnen de huidige uitdagingen, zoals netcongestie, zijn er slimme all-electric oplossingen mogelijk die wél werken.”
De impact op het elektriciteitsnet wordt regelmatig overschat. Praktijkonderzoeken op basis van meetdata laten zien dat de daadwerkelijke elektrische belasting van all-electric warmtepompen gedurende het grootste deel van het stookseizoen aanzienlijk lager ligt dan vaak wordt aangenomen. Het verwarmingsvermogen van een warmtepomp mag immers niet worden verward met het elektrisch opgenomen vermogen uit het elektriciteitsnet. De betrokken partijen kozen daarom bewust voor een systeemontwerp dat uitgaat van de kracht van de warmtepomp zelf, zonder ondersteuning van een elektrisch element voor ruimteverwarming.
Onderzoek TNO
De ervaringen in dit project sluiten aan bij recent TNO-onderzoek dat aantoont dat all-electric met lucht/water-warmtepompen de meest effectieve verduurzamingsmaatregel is voor bestaande woningen. Deze oplossing levert zowel de hoogste CO2-reductie per geïnvesteerde euro als de grootste verlaging van energielasten op, zelfs bij woningen die nog niet volledig zijn geïsoleerd. Het onderzoek laat zien dat woningen niet altijd eerst volledig gerenoveerd of maximaal geïsoleerd hoeven te worden voordat een overstap naar all-electric mogelijk is. Daarmee vormt deze aanpak een toekomstbestendige route naar een aardgasvrije woningvoorraad.
All-Electric vs All-Electric Ready
Vanuit de rol en visie van Alklima/Mitsubishi Electric zien wij in de gerealiseerde renovatieprojecten bij corporatiewoningen een bevestiging dat een duidelijke keuze en koers essentieel zijn om de energietransitie daadwerkelijk te versnellen”, gaat Noorderijk verder. “In het project Oelenveerstraat in Hardenberg is bewust ingezet op een toekomstbestendige aanpak, waarbij de woningen direct geschikt zijn gemaakt voor volledige elektrificatie. Op plekken waar bepaalde randvoorwaarden, zoals de beschikbare elektrotechnische infrastructuur, nog beperkingen geven, kan een all-electric ready aanpak een logische tussenstap zijn. Daarmee voorkomen corporaties en woningeigenaren dat zij in de toekomst opnieuw moeten investeren en blijft een volledig gasloze woning als einddoel binnen bereik.”
Referentie
