Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven, zoals hij voluit heet, bepaalt met zijn torens al meer dan een eeuw het landschap. De prachtige kerk en de mooie gebouwen van de abdij liggen er op deze herfstdag stil en vredig bij. En dat is precies wat de trappisten van deze abdij willen, bekend van onder meer het lekkere La Trappe bier. Zij vullen hun leven met gebed en werk. Naast het beheren van een bierbrouwerij maken ze ook kaas, brood en chocolade die zij in de kloosterwinkel verkopen, en beheren zij het landschap rondom hun abdij. Maar hun leven en werk zijn primair gewijd aan God, veelal in stilte, en tegelijk willen ze zo maatschappelijk betrokken en ecologisch bewust mogelijk opereren. Vandaar dat zij al ruim 20 jaar investeren in milieu- en energiebesparende maatregelen.
Koeling van de kaasopslag
“Zo’n twaalf jaar geleden kwamen wij voor het eerst bij de abdij over de vloer”, vertelt Gerard ’t Lam van A. 't Lam Vries- en Koeltechniek B.V. uit Leerdam. “Onze eerste opdracht was het verbeteren van de koelinstallatie voor de grote opslagkelder in de gewelven van de abdij, waar zij hun kaas bewaren. De koeling van kaasopslag is een van onze specialiteiten. In de jaren daarna vroeg de abdij ons vaker voor werkzaamheden als het om koel- of vriesinstallaties gaat.
Vorig jaar kregen we het verzoek om ook eens mee te denken over het verduurzamen van de installatie voor de slaapkamers van de abdij. Wij kozen toen voor een ontwerp waarin we een warmtepompsysteem van Mitsubishi Electric toepassen. Als de abdij één principe hoog in het vaandel heeft, dan is het wel dat zij voor kwaliteit kiezen. En dat doen wij ook. Vandaar dat wij al jaren, waar we dat kunnen, voor een installatie van Mitsubishi-Electric kiezen. Bovendien biedt Alklima erg goede service. Als we bij het ontwerp, de installatie of in de beheerfase vragen hebben of ondersteuning wensen, dan staan ze direct klaar. Dat vinden wij zeer waardevol.”
Bewuste keuze voor all-electric
Broeder Isaac, die de leiding heeft over Abdij Koningshoeven, is erg tevreden over hoe de ombouw van alle slaapkamers verliep. “Voor ons was de keuze voor een all-electric warmtepompsysteem een hele logische. Wij willen stap voor stap van het gas af. Twintig jaar geleden begonnen we daarmee, toen plaatsten we hier een zonnepaneel om de fietsen van recreanten op te laden. Dat inspireerde ons om een groot deel van onze daken met zonnepanelen vol te leggen. Ook zijn we zelf in de achterliggende jaren elektrisch gaan rijden en investeerden we in eigen laadpalen. Daarnaast bouwden we een eigen afvalwaterzuivering waarmee we op een biologische manier ons afvalwater, onder andere dat van de brouwerij, zuiveren.”
Broeder Isaac vertelt dat ze de warmte die daarbij vrijkomt gebruiken om het gastenhuis en de winkel te verwarmen. Dit jaar start de abdij met een grote composteringsinstallatie waarin zij het slib uit de zuivering, gemengd met snoeiafval en ander biologisch materiaal van hun terrein gaan verwerken. Onder in deze composthoop van circa 100 m3 liggen leidingen waarmee ze water opwarmen om de kapel te verwarmen. Deze kapel gebruiken de trappisten in de winter, omdat hij kleiner is dan de kerk, en daardoor makkelijker warm te stoken voor de dagelijkse gebedsdiensten. Naar verwachting kan de kapel gedurende de hele winter permanent circa 10 kW warmte van 45 á 50 °C uit die composthoop halen.
Verwarmen en koelen
Dit is maar één van de sprekende voorbeelden waarmee broeder Isaac laat zien dat zij hard bezig zijn hun afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te bouwen. Het warmtepompsysteem van Mitsubishi Electric is de meest recente stap in dit proces. De abdij heeft een kleine dertig slaapkamers voor trappisten, die elk hun eigen slaapkamer hebben. Omdat veel slaapkamers onder het oude, met leien bedekte dak van de zolder liggen, kan het er in de zomer heel warm worden. “Zelf heb ik zeven jaar in Afrika gediend, dus ik kan goed tegen de warmte. Maar dat geldt niet voor iedereen. Met het warmtepompsysteem kan elke broeder nu zelf zijn kamertemperatuur regelen. Als hij wil koelen kan dat, maar als iemand anders wil verwarmen kan dat ook.”
Gerard ’t Lam koos hier voor twee City Multi warmtepompen van 30 kW per stuk. In totaal moest hij zo’n 550 meter leidingen aanleggen om de ingebouwde cassette-units in het plafond van de slaapkamers te voeden. Zo voerde hij al 19 slaapkamers in de abdij uit met deze cassette-units. Op de gangen naar de slaapvertrekken plaatste hij nog eens drie vloerunits, om ook daar de ergste kou en hitte te verdrijven. “Het was een hele klus om in dit monumentale gebouw de leidingen netjes weg te werken. In totaal gebruiken we drie BC-controllers waarmee we de aanvoer van warmte en koude over de kamers verdelen. Op elke kamer hangt een vereenvoudigde thermostaat van Mitsubishi Electric waarmee de bewoner zijn temperatuur zelf kan regelen.”
Moderne regelaar
“Toen we de hele installatie hadden draaien, was het een mooi moment om enkele ketels, die tot dan toe de verwarming verzorgden, uit te kunnen zetten. Het City Multi R2 VRF-warmtepompsysteem verzorgt namelijk niet alleen de verwarming - en nu dus ook koeling - van de slaapkamers, maar warmt ook het tapwater op voor de douches. We plaatsen hiervoor een PWFY boosterunit en twee grote boilers met elk een inhoud van 500 liter”, gaat ’t Lam verder. “Vanuit die boilers voeden we de douches die bij de slaapkamers aanwezig zijn.” Bij oplevering van het systeem werd ook de nieuwe centrale regelaar AE-C400 E in gebruik genomen. Deze gloednieuwe regelaar van Mitsubishi Electric is hier in een van de eerste projecten in Nederland toegepast. De technisch beheerder van de abdij kan de regeling ter plekke bedienen, maar ook op afstand op de computer. Deze optionele cloudoplossing biedt gebruikers de mogelijkheid om alle onderdelen van het systeem vanuit één platform te besturen en te monitoren. “De technisch beheerder kan zelf elke kamer op afstand bedienen. Dat kan handig zijn, omdat sommige slaapkamers soms voor een langere tijd ongebruikt blijven als de eigenaar op reis of op een missie is. De beheerder zorgt dan, zonder dat hij naar de kamers moet, dat de installatie geen onnodig energie gebruikt.”
Meer over de AE-C400 E
Hulp bij netcongestie
Tijdens het bezoek aan de abdij vertelt broeder Isaac dat de abdij uiteindelijk meer ruimtes en gebouwen met warmtepompen zou willen verwarmen, maar dat ook zij tegen beperkingen door netcongestie aanlopen. Erwin Tuijtel, adjunct directeur van Alklima die tijdens het bezoek aan de Abdij aanwezig is, vertelt Gerard ’t Lam dat de regelaar AE-C400 E daarbij uitstekend kan helpen. “Naast vaste functionaliteiten als weektimers, limietinstellingen en een night set back-functie bevat deze regelaar ook uitgebreide functies om met verschillende scenario's de pieken in het elektriciteitsverbruik te vermijden en reduceren. Deze scenario’s zijn volledig te programmeren wat betreft de status van de binnendelen en vermogensreductie van het buitendeel.
Ook bevat de AE-C400 E standaard een energiemonitoringsfunctie, wat betekent dat de besturing continu de prestaties van de installatie monitort. Dit is een van de kernpunten uit de Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) III en IV waaruit ook de verplichting voor een Gebouwautomatisering- en controlesystemen (GACS) voor grote installaties voortvloeit. Deze verplichting ging in op 1 januari 2026. Deze mogelijkheden van de AE-C400 E kunnen uiteindelijk zelfs wat ruimte op het net creëren om weer andere toestellen aan te sluiten”, aldus Tuijtel.
